Nguyễn An Dân: Đấu tranh với Formosa - Đấu tranh cho minh bạch

Lãnh đạo  Formosa

Sau khi tôi đưa ra 2 vấn đề cần đấu tranh với Formosa Hà Tĩnh (FHS) ở 2 status mới nhất thì có nhiều ý kiến góp ý, nay xin viết ra đây cho rộng đường dư luận.

1/ Về vấn đề minh bạch thỏa thuận đền bù giữa chính phủ và FHS

- Trước hết, cần xác định rõ là thiệt hại do FHS gây ra là có ảnh hưởng vào GDP (0,3% - tương đương 600 triệu USD) cả nước cho riêng năm 2016, theo phát biểu của thủ tướng chính phủ Nguyễn Xuân Phúc. Nên bất kỳ ai là công dân VN đều có quyền đòi minh bạch trong thỏa thuận giữa hai bên, vì là bên bị hại. Trong bất kỳ trường hợp đại diện nào, thì bên bị hại luôn có quyền yêu cầu bên đại diện cho mình thông báo cho mình nội dung đàm phán và các thỏa thuận đã ký với bên gây ra thiệt hại.

- Trong nội dung thỏa thuận đền bù có hay không điều khoản miễn trừ pháp lý sau khi đền bù 500 triệu USD mà phó tổng giám đốc FHS đã phát biểu, có ngoại lệ nào cho miễn trừ đó không, miễn trừ đó là bao gồm có giới hạn hay bao gồm nhưng không giới hạn.

- Số tiền FHS đền bù là đền bù cho đối tượng nào. Nó đền bù cho chính phủ VN, cho đất nước VN hay cho riêng ngư dân 4 tỉnh? Các đối tượng này có thiệt hại khác nhau tùy theo vị trí pháp lý trong thảm họa, vậy phải công bố để nhân dân biết.

- Nội dung văn bản thỏa thuận hai bên ký kết để tiến hành đền bù có điều khoản nào trái với hiến pháp và pháp luật VN hay không, có những điều khoản nào có thể áp dụng để tranh đấu pháp lý tiếp tục với FHS hay không ?

Rõ ràng như đã nói, thiệt hại của VN trong năm đầu tiên khi xảy ra thảm họa đã là 600 triệu USD (theo chính phủ kết luận), thì số tiền 500 triệu USD rõ ràng là chưa đủ và lợi ích đất nước chỉ riêng về tài chính là đã lỗ, chưa kể bất ổn chính trị. Chưa tính các năm tiếp theo.

2/ Về minh bạch trong khắc phục sai phạm dẫn đến thảm họa.

- Bộ TN-MT công bố là FHS đã khắc phục 48/53 sai phạm (dẫn đến thảm họa), vậy đề nghị bộ TN-MT công bố rõ 53 tiêu chuẩn đó là gì, và 48 tiêu chuẩn đã khắc phục là gì.

- Theo ý kiến của các chuyên gia, phải đầu tư khoản 2 tỷ USD cho 1 dự án 10 tỷ USD để xử lý xả thải, vậy gần 1 năm nay hệ thống xử lý xả thải cũ của Formosa đã có những nâng cấp gì, mở rộng thế nào..về quy mô đầu tư thêm, mua sắm trang bị máy móc, bổ sung nhân lực, áp dụng quy trình xử lý chất thải mới ra sao...nâng cấp 1 hệ thống từ 45 triệu USD lên tầm 2 tỷ USD đâu phải chuyện nhỏ mà nói xong 48/53 là tin ngay được.

- Bộ TN-MT đã tổ chức cho các nhà khoa học chuyên môn phản biện các khắc phục 48/53 tiêu chuẩn đó chưa ? Trước khi có phản biện và công bố thông tin chính thức, thì FHS không được đi vào vận hành chính thức.

Đây là những vấn đề mà nhân dân có quyền đòi hỏi và kiến nghị một cách chính thức, vì đó là quyền và lợi ích chính đáng. Chính phủ là bên đại diện cho nhân dân đứng ra thương thảo và xử lý hậu quả thảm họa thì phải có trách nhiệm thực thi một cách minh bạch, rõ ràng, công bố các thông tin có liên quan.

Sự thiếu minh bạch là nguyên nhân sâu xa nhất dẫn đến thảm họa, vậy một khi FHS còn tồn tại, thì phải áp dụng minh bạch để ngăn chặn trước thảm họa tái diễn.

Những điều trện là điều mà chính phủ VN đã làm được với Công Ty Vedan trong vụ ô nhiễm sông Thị Vải, vậy cần phải áp dụng như vậy cho cho vụ thảm họa FHS này.

Những ai còn có lòng yêu nước, hãy bắt tay làm đi thôi.

Nguyễn An Dân

(FB Nguyễn An Dân)